Les suena, ¿verdad?
lunes, 21 de febrero de 2011
lunes, 13 de diciembre de 2010
Enrique Morente In Memoriam

"Un amigo me habló de un poema que cuenta cómo se sufre traduciendo un poema. Para mí, eso es la esencia del arte: una continua traducción, y bastante angustiosa por cierto. Se trata de traducir tus sentimientos, de plasmar los sentimientos de la tradición, los caminos transitados antes por otros, en tu propio idioma. ¿Cómo canto yo una soleá que le escucho a otro? Quizá traducir es lo único que he hecho hasta ahora. Los traductores son gente muy especial. Habrá tíos que han traducido a Dostoievski, la Biblia o el Corán y no los conocen ni en su casa."
miércoles, 8 de diciembre de 2010
Picassiana familiar
lunes, 8 de noviembre de 2010
domingo, 7 de noviembre de 2010
Lo de Santiago Sierra
En su opinión, "los premios se conceden a quien ha realizado un servicio, como por ejemplo a un empleado del mes". Entonces, ¿a cuento de qué su rechazo? La soflama final contra los villanos del mundo está muy bien, eso sí.
sábado, 30 de octubre de 2010
Pop y no tan pop
Dos novedades editoriales interesantes de este mes; Andy Warhol. Entrevistas y Fragmentos de Marilyn Monroe, en el que podemos leer:“Ay maldita sea me gustaría estar
muerta —absolutamente no existente—
ausente de aquí de
todas partes pero cómo lo haría
Siempre hay puentes —el puente de Brooklyn—
Pero me encanta ese puente (todo se ve hermoso desde su altura y el aire es tan limpio) al caminar parece
tranquilo a pesar de tantísimos
coches que van como locos por la parte de abajo. Así que
tendrá que ser algún otro puente
uno feo y sin vistas —salvo que
me gustan en especial todos los puentes, tienen
algo y además
nunca he visto un puente feo”
lunes, 11 de octubre de 2010
La otra (?) cara del nobel
Qué aburrida es la unanimidad. Afortunadamente siempre aparece algún aguafiestas. Sobre el Vargas Llosa metido a crítico de arte ya habíamos hablado aquí más de una vez. Sobre el anti-indigenismo que recorre buena parte de su obra, no.
jueves, 30 de septiembre de 2010
Un mar de pedra. Sobre o proceso escultórico de Manolo Paz


Manu e Xacobo coñecéronse no desaparecido vídeo-club vigués Arte i ensaio, cando o primeiro programou unha curta do segundo nunha das sesións que adoitaba organizar naquel estupendo espazo. Axiña decidiron traballar xuntos, e despois de visitar o obradoiro do escultor Manolo Paz unhas cantas veces, o artista pediulle a Manu facer un vídeo para unha galería de Madrid; o punto de partida para un proxecto máis ambicioso. A mediados do 2007 Paz recibiu un encargo da galería SCQ. Ía ser a súa primeira exposición individual despois dunha década, e a ocasión semellaba perfecta. Manu e Xacobo comezaron a documentar todo o proceso creativo do escultor, dende que vai á canteira até que expón a súa obra. O resultado foi o interesante documental Un Mar de Pedra, que logo da súa estrea no Play-Doc de Tui será proxectado os días 6 e 8 de outubro no Fesival de Cine Internacional de Ourense, e nos vindeiros meses viaxará até París e México.
-Non hai en toda a película un só plano que non sexa fixo. Ten isto algo que ver con que se estea a falar de escultura?
-Inicialmente non pensamos se estabamos a falar de escultura ou de arte. Non queriamos intervir moito na imaxe, nin buscar artificios e virtuosismos fotográficos. Empregamos a cámara como se fose unha fiestra aberta ao espectador dende o obradoiro de Manolo en Castrelo. Así foi como o sentimos e así foi como tentamos amosar o mundo de Paz. Pero si, foi unha aposta estética que decidimos dende o principio, xa que nos sentimos cómodos coa cámara fixa, e Manolo tamén. Tiñamos que ter en conta que non podiamos distraer ao artista; calquera movemento podía desconcentralo e ter unhas consecuencias negativas na súa produción. Manolo Paz tamén “enfoca” deste xeito as súas pezas, fundíndoas no contorno, e nós retratamos a Manolo e a súa obra insertándose nesa espacialidade teatral que provocan estes planos abertos e fixos. Obviamente o tempo do filme pedía esta proposta estética. O fluír do tempo, o paso dos días, a tranquilidade que evoca o contorno de Manolo só pode ser reflectida con planos fixos, longos e coidadosos.

-Faládeme da posta en escena, na que os personaxes aparecen de xeito aparentemente natural, aínda que se trate dunha naturalidade estilizada.
-Se temos en conta a liña argumental do filme, atopamos dous camiños. Por unha banda está o proceso creativo do escultor; pola outra a súa evolución vital. Dentro destas dúas liñas podemos diferenciar un cinema observacional fronte a outro máis testemuñal. Neste caso as testemuñas si que aparecen cunha naturalidade estilizada, tal como a defines, pero é unha naturalidade propia dos personaxes, xa que todos coñecen dabondo a vida de Manolo; sentíanse a gusto xuntos e seguros de si mesmos para falar de Manolo. Por exemplo, na secuencia do bar, o que leva a voz cantante é Falúa, compañeiro da cuadrilla de Manolo dende nenos. Para el foi un orgullo poder participar no proxecto e amosarnos o que sería unha xornada de descanso en Cambados, onde todas as fins de semana se xuntan no Bar Silva canda outros artistas da zona, como Chazo ou Chaves. En definitiva, o que procuramos foron situacións favorables para que os entrevistados se sentisen cómodos e arroupados, e non ter nós que intervir apenas para que o diálogo entre eles fluise.

-Por que Manolo Paz sempre vai vestido igual?
-Manolo sempre vai así porque son as prendas que ten no obradoiro para traballar. Chega e múdase coa roupa que ten alí. É verdade que sempre sae cunha camisola vermella, pero tamén é certo que ten varias de desa cor.
-Só escoitamos o testemuño doutras persoas. Por que non lle destes voz ao artista?
-Manolo fala coa pedra. Mantén un diálogo constante coa materia e co contorno. Talla as súas palabras na pedra. Coñecemos como se fai unha escultura grazas ao diálogo de Manolo e a materia, e coñecemos a Manolo a través dos diálogos que manteñen os demais sobre el. Foi unha razón de honestidade. Que podería dicir Manolo con palabras que non diga coa súa obra?

-Fálase de Manolo Paz como artista intuitivo: o seu traballo parece que non xurde da intelectualización de problemas artísticos. Que pensades vós? Que posición tedes coma creadores?
-Manolo é un artista por intuición e observación. O seu constante contacto coa natureza e o seu afastamento das elites intelectuais fan del unha persoa libre e sen ataduras socioculturais. Esa liberdade faino ser xenuíno e converte o seu localismo nunha linguaxe universal. Como creadores, esta postura parécenos lexítima, respetable e admirable: de como un neno que pasaba todo o día co gando chega a ser un artista universal.

-O papel da natureza e da cultura do rural é moi importante na obra de Manolo Paz. O primitivo, o local e a contemporaneidade máis global nun mesmo artista. Que importancia ten para vós cada un destes referentes?
-Como di Antón Lamazares no filme, Manolo sabe dar duro porque traballa dende o interior das nosas entrañas. Unha mensaxe tan simple (pero ás veces abstracta) chega directamente ao receptor porque el sabe de que está a falar, e síntese ligado ao que está a percibir sen ter que facer un gran esforzo intelectual. Paz é honesto consigo mesmo e co público, e o seu camiño é, se cadra, o inverso que fai calquera artista contemporáneo. Pasou do urbanita (nas súas estancias en Nova York ou Xapón durante os anos 80) ao megalítico, para atoparse a si mesmo e as súas raíces, e desta maneira asimilar todo o que tiña no subconsciente dende que era un neno, xa que todo o seu contorno estivo cheo de pedra. Dende os petroglifos de Campo Lameiro, a Torre de San Sadurniño, as esculturas de Asorey, a tradición canteira do Salnés, a Praza de Fefiñáns… todo un universo pétreo onde nutrirse.
-Alguén di na película que ás veces foi máis doado vender a Manolo Paz en USA que na propia Galicia. Por que pensades que pasa isto? Está a ocorrer agora mesmo algo semellante?
-Isto dío Assumpta, a directora da galería Trinta de Santiago. Ela é unha gran coñecedora da obra de Manolo porque foi a súa galerista durante moitísimos anos. Con el viaxou a feiras internacionais de arte contemporánea coma a de Chicago ou a de Miami, onde a obra de Paz tivo unha enorme aceptación. Ás veces non se valora o que temos na casa. Pero isto pasa sempre, no só na arte ou na cultura, tamén no deporte, na ciencia ou noutras disciplinas. Afortunadamente esta tendencia está a cambiar grazas ao traballo de xente como Manolo, Antón Lamazares, Leiro, Penela e outros artistas que decidiron traballar dende Galicia para o mundo, e que abriron vieiros ás novas xeracións para non ter que mudar de residencia. Pero o camiño non é doado; aínda hai que mellorar moitísimo en canto a axudas e divulgación, ademais de concienciar á xente de que a cultura é un piar básico no desenvolvemento das persoas e das civilizacións.

-Para vós, como documentalistas, que significa a realidade?
-A realidade é o que nos rodea: a xente, o contorno, o contexto, o que podemos falar e escoitar. Pero ben, se atendemos á nosa visión de realidade como documentalistas ou cineastas, sempre existe o factor do punto de vista, é dicir: a subxectividade. O ideal é alterar o menos posible -por no dicir nada- o que nos rodea, a realidade. Pero iso é imposible. En maior ou menor medida todo narrador conta da feira según nela lle foi. A obxectividade é imposible, e polo tanto plasmar a realidade nunha cinta tamén. Pero aí está o reto da profesión, facer que o noso traballo sexa crible, plasmar a realidade nunha pantalla e achegarnos o máximo posible ao que estamos a experimentar cos nosos sentidos.
-En que outros proxectos estades a traballar?-Como realizadores, tras o proceso de aprendizaxe que supuxo este documental, sentímonos capacitados para emprender aventuras por separado. Mentres tanto tamén traballamos como editores e operadores de cámara (no caso de Manu) e en sacar adiante unha nova aventura empresarial co nome de Madre Films (por parte de Xacobo).
Un mar de Pedra - Documental sobre Manolo Paz - Teaser01 from unmardepedra on Vimeo.
martes, 21 de septiembre de 2010
Diálogo imposible sobre arquitectura imposible
Peter: No creo que empezáramos como proyecto político. Mi opinión es que al principio éste era el proyecto de Manuel Fraga. […] Nosotros decíamos que sería demasiado caro. Él respondía: ése no es su problema. Decíamos que en la biblioteca cabían 250.000 libros y pedían un millón. Eso hemos hecho.
Albert: No se debe atribuir única y exclusivamente a la forma de Gobierno esta tendencia al gigantismo. La riqueza adquirida con rapidez tiene en ello tanta parte como la necesidad de demostrar las propias fuerzas, sean cualesquiera las razones. […] Sin embrago, el afán de Hitler por la exageración en las dimensiones iba más allá de lo que confesó ante los trabajadores: el tamaño máximo tenía por objeto glorificar su obra, aumentar la propia confianza en sí mismo.
P: El consenso no construye nada bueno. Y a los Gobiernos de derechas les preocupa menos el consenso. Todo lo que hemos construido que tiene algún valor lo hemos levantado bajo gobiernos conservadores: Ohio, Arizona, Alemania, Italia, Galicia... Los Gobiernos conservadores son conscientes del valor financiero de la arquitectura y están dispuestos a correr riesgos porque no se sienten obligados a justificarse ante la ciudadanía. Ésa, creo, es la diferencia entre derecha e izquierda: ante quién te sientes responsable de lo que haces.
A: Hablamos de los juegos olímpicos. Como yo había hecho en varias ocasiones anteriores, le llamé la atención en el sentido de que mi campo de deportes no tenía las dimensiones olímpicas prescritas; a lo que contestó Hitler […]:
“-Carece por completo de importancia. Los juegos olímpicos volverán a celebrarse en Tokio en 1940. Pero después tendrán lugar siempre en Alemania, en este estadio. Y seremos nosotros quines determinemos entonces qué dimensiones ha de tener el campo de deportes.” De acuerdo con nuestro plan de trabajo, exactamente calculado, el estadio estaría concluido para el congreso del partido del año 1945...
P: El Getty Center de Richard Meier tardó 15 años en construirse. Cuando estuvo listo era ya un edificio viejo. Me gustaría creer que La Cidade no es vieja ni se hará vieja con tanta rapidez. Está alejada de adjetivos como nuevo o viejo.
Citas de Peter Eisenman (entrevistado por Anatxu Zabalbeascoa) y Albert Speer (de sus Memorias).
jueves, 9 de septiembre de 2010
Juan Ugalde
Ahora que yo también he vuelto al campo, y a colación del post sobre Juan Ugalde que hace unas semanas publicó Fiasco en Readvolution, reproduzco aquí la entrevista que le hice a este interesante artista en 2005 para la revista Salir Salir Madrid: Cuando Juan Ugalde decidió dejar Madrid e irse a vivir a El Escorial, en busca del entorno privilegiado de la Sierra de Guadarrama, no imaginaba que este paraíso natural podía llegar a ser pasto de la misma especulación que normalmente campa a sus anchas por nuestras ciudades. Curiosamente, la deshumanización del medio urbano y su periferia venía siendo un tema recurrente en la obra de Ugalde, a quien siempre le ha gustado fijar su mirada en elementos que puedan hacernos reflexionar sobre nuestra voraz colonización de la naturaleza: barrios de insulsos bloques de hormigón, descampados, cementerios de coches o chabolas. “Mi acercamiento a estos problemas se ha vuelto una cuestión personal“, dice refiriéndose a los desmanes urbanísticos de la sierra, futuro Parque Nacional.
El proyecto que hasta el 10 de julio expone el Centro Cultural Conde Duque, dentro de la programación de PHotoEspaña2005, incide de nuevo en estos asuntos. “En Ciudad Nueva Visión hago una instalación en la que planteo, en tono paródico, los límites a los que se está llegando en el crecimiento de la ciudad contemporánea. El montaje evoca el ambiente de una caseta de venta de una inmobiliaria, en la que los carteles publicitarios muestran imágenes desoladoras de edificios en construcción, e incluye un vídeo promocional de la supuesta agencia”.
Hay cosas en Juan Ugalde (Bilbao, 1958) que le hacen una figura excepcional dentro del arte contemporáneo. Una de ellas es su actitud ante el público, en las antípodas de cualquier elitismo. “Se están haciendo unos museos no para la sociedad en general, sino para expertos. Existe un arte, especialmente desde los 90, basado en unos lenguajes demasiado filtrados que a mí no me interesa, que no se entiende, y que tiene un halo de misterio que es pura fachada. Yo siempre he querido usar lenguajes que fuesen comprensibles para cualquiera”. Lo cierto es que lleva más de veinte años consiguiéndolo.

En sus comienzos se trataba de pinturas a caballo entre el neoexpresionismo y el pop –a menudo incluían personajes de los cómics de la editorial Bruguera- en las que insertaba imágenes de prensa recortadas. Ugalde, que conoció de primera mano los 80 madrileños y los neoyorquinos, reconoce que aquella fue una época de gran efervescencia creativa. “Fueron años divertidos, muy importantes para todos los que empezábamos, aunque también de bastante mercantilismo. Evidentemente aquí éramos más ingenuos, salíamos de una dictadura en la que nos faltaba mucha información, pero era necesario ese momento de locura”. En la Gran Manzana formaría, junto a algunos artistas más, el ya mítico colectivo Estrujenbank, que a su vuelta a España funcionó como una plataforma de auténtica subversión artística. “Fue algo intensísimo, y supuso un cambio bestial desde el trabajo individual al colectivo. Hicimos cosas en muchos campos, desde escribir un libro a hacer vídeos, foto, tuvimos una sala de exposiciones... todo maravilloso, pero en su momento nos tiraron piedras, porque no encajábamos en los círculos convencionales del arte. Llegamos a hacer una campaña cuestionando la grandilocuencia de eventos como la Expo de Sevilla, y algunas otras iniciativas que molestaron a mucha gente de la crítica, como Juan Manuel Bonet, que nos puso a caldo”.

A partir de 1992 comenzó a hacer los trabajos con los que alcanzaría el máximo reconocimiento, sus famosas fotografías pegadas a un lienzo y cuyo motivo Ugalde prolonga y retoca a base de estudiadas pinceladas. “Lo del género me lo he dejado de plantear. Mi trabajo es pintura, pero también fotografía. Hace un tiempo intenté una serie de cuadros sin incluir ninguna foto y no me convencieron, no los saqué. En realidad el soporte es lo de menos. En el proyecto Ciudad Nueva Visión, por ejemplo, el vídeo cumple una función importante”.

Siempre ha sido fácil identificar en la obra de Juan Ugalde muchos de los rasgos que habitualmente asignamos al posmodernismo artístico: la parodia, la mezcla de estilos, el collage, las citas de la cultura popular..., rasgos que, en su caso, articulan una trayectoria que camina hacia una progresiva estilización formal. Pero las etiquetas nunca han preocupado demasiado a Ugalde. “Hace bastantes años se hablaba mucho de eso, de qué era lo posmoderno. Ahora no, quizás el tema esté ya un poco pasado de moda. Personalmente no quiero renunciar a la estética, pero tampoco al compromiso social. Vivimos en un mundo en el que cada vez más nos preocupamos sólo de lo material; para mucha gente sus aspiraciones se reducen a habitar un chalet en una urbanización con piscina y pista de pádel... Yo trato de acercarme a todo eso a través de la ironía y también, sí, de cierta estetización”.
Juan Ugalde, luciendo el jersey naranja que tantos quebraderos de cabeza dio a la fotógrafa, Belén Cerviñomartes, 7 de septiembre de 2010
sábado, 4 de septiembre de 2010
José Luis Brea In Memoriam
Y aquí Los Últimos Días, texto precioso para la exposición homónima de 1992, republicado hace cuatro días en salonKritik.
martes, 27 de julio de 2010
Roupas novas e reloxos en hora
Das cousas que máis me rechamaron da entrevista que unha vez lle fixen ao anterior presidente da RAG foi a súa peculiar visión da modernidade. Ao lembrar os seus anos de estudante de Dereito Canónico na capital italiana, advertiume Barreiro Fernández: “Ti imaxina, nos anos 60 Roma era o centro do mundo”. Dixo tal cun convencemento abraiante, e esas verbas súas foron o primeiro que acudiu á miña mente cando a nova Academia presidida por Méndez Ferrín deu a coñecer o poeta que será homenaxeado no vindeiro Día das Letras: Lois Pereiro, o autor de culto. O poeta da contracultura. O underground. O punk. Si, seguimos a falar de Galicia (e do Día das Letras).
Nun país coma o noso, no que a vangarda non acadou até hai ben pouco certo grao de institucionalización, a elección de Pereiro semellaría revolucionaria, se non fose porque en realidade só significa poñer o reloxo en hora. Calquera que non coñeza o poeta monfortino saberá identificalo na imaxe que acompaña a este texto, onde aparece canda outros escritores. O tipo chama bastante a atención, non é? Pero se cando evocamos os anos 80 pensamos axiña en xente disfrazada precisamente como Pereiro, non son os outros revivals que o acompañan (os progres setenteiros, os neo-ruralistas alla Castelao) os que terían que resultar rechamantes, por non dicir anacrónicos? Eu penso que o look e a pose de Pereiro son tan importantes coma a súa poesía. Quen non concorde con isto probablemente tampouco aturará a Warhol (e quen non atura a Warhol non entende case nada da arte contemporánea).
Lois Pereiro, visto por Reimundo Patiño
Darlle un pouco de descanso a Manoel Antonio (que segue a ser, 70 anos despois de morto, o símbolo da nosa vangarda) e incorporar nese exiguo panteón da modernidade galega alguén como Lois Pereiro, era tan necesario como recoñecer a través da figura de Carvalho Calero o labor do reintegracionismo, ou reivindicar coa de Fernández Morales o galego exterior. Era, ademais, moito máis urxente: tal e como está o panorama sociolingüístico patrio, non hai que subestimar o papel que a zamarra de cremalleiras de Pereiro pode xogar na supervivencia da nosa fala entre a mocidade actual, esa futura xeración de vellos que por vez primeira en mil anos non falará galego se algo non muda na imaxe do idioma.
O conservadorismo non podía tardar en reaccionar ao acordo da RAG. Así o constatamos na columna xornalística de Xosé Carlos Caneiro, desde onde apelou, fachendoso, á obxectividade nos xuízos literarios, un deses “valores ecuánimes e incorruptibles” segundo el traizoados coa designación de Pereiro. Dende logo, non é en xente que concibe a arte coma un asunto de demostracións que deberiamos confiar os vieiros da creación estética, agás un deles: o da mera fórmula. Porque hai algo moito peor ca un reloxo que atrasa: o que está parado, por non falar dos que confunden o inmobilismo que afoga o seu pulso coa eternidade.
miércoles, 30 de junio de 2010
viernes, 25 de junio de 2010
1917, Día de la Marmota
Mientras Stephen Hawking no nos resuelva el asunto , es lo que hay (y no es poco).
viernes, 11 de junio de 2010
Empieza el Mundial
"En el primero, que él mismo bautizó "la mano de Dios", Maradona, en una levitación impresionante, interceptó un tiro cruzado y metió la pelota en la red con el puño izquierdo, astutamente oculto. Pero el "milagro maldito", según Bobby Robson, fue el segundo, hecho minutos después. Maradona recogió un pase en su propia área penal, bajó la cabeza, arremetió a través de todo el equipo inglés, engañó a Shilton e introdujo el balón en el arco. Y bien, en la Argentina, prefieren el primero al segundo."martes, 1 de junio de 2010
sábado, 29 de mayo de 2010
martes, 25 de mayo de 2010
Perdidos: ¿truco mal resuelto, droga adulterada o simple secta? (SPOILER)
Ahora que muchos se sienten timados porque no les han explicado el meollo de la serie, no faltan quienes tratan de convencernos de que lo bueno es precisamente un final abierto. Muy cuesta arriba se pone ya sacarlos de la secta. De todos modos, vale la pena insistir una vez más. ¿Cómo que abierto? Repetimos:
Pasarse seis años complicándole la vida a la audiencia planteando un montón de misterios, para al final resolver –con problemas- uno de cada diez y encima justificarse diciendo que “de todas formas eso no es lo importante” no parece muy honesto. También el Real Madrid decía al principio de la liga que lo iba a ganar todo, y ahora berrea a los cuatro vientos que lo bueno de verdad vendrá la temporada que viene con Mourinho. Resulta que los fracasos (otros misterios sin resolver como Kaká y Benzema) de la recién terminada ya no son lo importante. Repito: son los totalmente abducidos por la secta quienes se lo creen.
Yo respetaba Perdidos en la medida en que creo que hay algo meritorio en los que son capaces de torearme cual pelele, como cuando un prestidigitador me engaña con sus naipes. Pero el truco tiene que terminar. Y si al final el mago de turno me suelta “Ah, ¿que no era ésta la carta que habías elegido? Bueno, da igual. Eso no es lo importante”, es fácil imaginar la cara que se me queda. Cuando dije que esta serie era lo más parecido a la cocaína (uno no está seguro de que sea buena pero le gusta desde el principio y sólo quiere más y más) ya sospechaba que se trataba de una muy adulterada, pero no tanto como para que el dealer trate ahora de convencerme de que lo del 90% de polvos de talco con los cuales intentaba engañarme no es lo importante. Y si añade que el problema es mío porque no tengo la suficiente fe, sólo puedo sugerirle, la próxima vez, que apele a la suya cuando le dé una servilleta de papel en lugar de los 60 euros de rigor.
Para mí, la enseñanza principal de Perdidos nada tiene que ver con lo que les sucede a los personajes, ni con unas absurdas metáforas filosóficas que algunos siguen empeñados en desentrañar, ni siquiera con un burdo mensaje religioso ambientado en un purgatorio de andar por casa (¡carallo con el final abierto!). Lo único que he podido constatar con provecho es lo fácil que resulta para cualquiera empezar a contar una historia y liarla, pero qué complicado se pone todo en el momento del “hay que ir terminando”. Eso es lo realmente difícil, y no el tópico de la hoja en blanco. Mientras no llega ese punto crucial, los faroles pueden ir surtiendo su efecto.
A veces también lo hacen al final. Como se sabe, las sectas van minando a sus cachorros con una propaganda plagada de múltiples digresiones ajustadas a los intereses de cada uno de ellos (a veces son los viajes en el tiempo, para algunos los monstruos con forma de humo negro, para otros los personajes con nombres de filósofos…). Es tras un largo proceso, justo cuando te aseguran que esas debilidades tuyas –en el fondo las que articulan tus convicciones más profundas- encajan perfectamente en el mensaje de Dios, la Cienciología o Dharma, que hay que estar preparado. Conmigo no lo han conseguido. Toda mi simpatía a los que, incluso en el país del In God We Trust, se han sentido estafados.






